Haldun Dormen, Türk tiyatro tarihinin en önemli figürlerinden biri olarak kabul edilen oyuncu, yönetmen, oyun yazarı ve çevirmen. Özellikle güldürü, vodvil ve müzikal türlerinde öncü rol oynayan Dormen, 70 yılı aşkın kariyeri boyunca Türk tiyatrosunu modernleştirmiş ve geniş kitlelere ulaştırmış. 5 Nisan 1928'de Mersin'de doğan Ahmet Haldun Dormen, 21 Ocak 2026 tarihinde İstanbul'da 97 yaşında vefat etmiş.
Haldun Dormen'in Erken Yaşamı ve Eğitimi
Haldun Dormen, 5 Nisan 1928'de Mersin'de dünyaya geldi. Babası Kıbrıslı iş insanı Sait Ömer Bey, annesi ise İstanbullu paşa kızı Nimet Rüştü Hanım'dı. Aile, Haldun henüz bebekken İstanbul'a yerleşti ve Şişli'de yaşamaya başladı. Çocukluğunda geçirdiği bir kaza sonucu sol ayağı sakatlanan Dormen, futbol hayallerinden vazgeçerek tiyatroya yöneldi.
Eğitim hayatına Galatasaray Lisesi'nde başlayan Dormen, ortaokul yıllarında sahneye ilk adımını attı. Lise öğrenimini Robert Kolej'de tamamlayan sanatçı, tiyatro tutkusunu profesyonelleştirmek için ABD'ye gitti. Yale Üniversitesi'nde tiyatro eğitimi aldı ve yüksek lisans derecesiyle mezun oldu. ABD'de Pasadena Playhouse gibi önemli sahnelerde oyunculuk ve yönetmenlik deneyimi kazandı.
Haldun Dormen'in Tiyatro Kariyeri ve Dormen Tiyatrosu
Türkiye'ye döndükten sonra Muhsin Ertuğrul'un Küçük Sahne'sinde çalışmaya başlayan Haldun Dormen, 1955 yılında kendi tiyatrosunu kurdu: Dormen Tiyatrosu. Bu topluluk, Türk tiyatrosunda batılı tarzda müzikal ve komedi anlayışını yaygınlaştırdı. 1957-1972 yılları arası en parlak dönemiydi; Papaz Kaçtı, Bit Yeniği, Şahane Züğürtler gibi oyunlar büyük başarı elde etti.
1961'de Türkiye'de ilk batılı tarzda müzikal olan Sokak Kızı Irma'yı sahneledi. 1980'lerde Hisseli Harikalar Kumpanyası ve Şen Sazın Bülbülleri gibi müzikallerle geniş kitlelere ulaştı. En uzun soluklu eseri ise Lüküs Hayat oldu; 1985'ten itibaren 30 yıl boyunca kapalı gişe oynadı ve farklı şehirlerde sahnelendi.
Ekonomik zorluklar nedeniyle tiyatrosunu iki kez kapatmak zorunda kalan Dormen, 1984'te Komedi Tiyatrosu'nu yeniden açtı. 2000'li yıllarda Sahne Tozu Tiyatrosu ve Dormen Akademi gibi kurumlarla tiyatro eğitimine katkıda bulundu.
Sinema, Televizyon Çalışmaları ve Diğer Eserleri
Haldun Dormen, tiyatronun yanı sıra sinema ve televizyonda da aktifti. Bozuk Düzen (1966) ve Güzel Bir Gün İçin (1965) filmlerini yönetti; bu filmler Antalya Altın Portakal'da birden fazla ödül kazandı. Oyuncu olarak Dadı dizisindeki Uşak Pertev rolüyle (2001-2002) yeni nesil tarafından tanındı.
Televizyonda çok sayıda program sundu ve yapımcılık yaptı. Ayrıca otobiyografik kitaplar (Sürç-ü Lisan Ettikse, Antrakt, İkinci Perde, Nerede Kalmıştık) ve oyunlar yazdı. 2022'de hayatı Yaparsın Şekerim adlı belgesele konu oldu.
Haldun Dormen'in Ödülleri ve Özel Hayatı
Kariyeri boyunca 250'den fazla ödül alan Dormen, Afife Tiyatro Ödülleri'nin fikir babasıdır. Hacettepe Üniversitesi'nden fahri doktora unvanı aldı. 1959-1967 yılları arasında Betül Mardin ile evli kalan sanatçının Ömer adlı bir oğlu vardır.
Haldun Dormen'in Vefatı
Türk tiyatrosunun duayen ismi Haldun Dormen, 21 Ocak 2026 tarihinde enfeksiyon nedeniyle tedavi gördüğü hastanede 97 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi'nde düzenlenen törenle son yolculuğuna uğurlandı. Dormen, geride zengin bir miras bırakarak Türk kültür hayatında unutulmaz bir iz bıraktı.
Haldun Dormen'in hayatı, azim, yenilikçilik ve sanata adanmışlığın örneği. Türk tiyatrosu severler için Haldun Dormen biyografi aramaları, onun katkılarını yeniden keşfetmek için önemli bir fırsat.
Haldun Dormen'in Yer Aldığı Tüm Projeler
1. Tiyatro Oyunları (Yönetmenlik)
Haldun Dormen, Dormen Tiyatrosu ve diğer sahnelerde onlarca oyunu yönetti. En bilinenleri ve yılları belirtilenlerle birlikte liste:
- Papaz Kaçtı (1957)
- Sokak Kızı Irma (1961, Türkiye'de ilk batılı tarz müzikal)
- Şahane Züğürtler (1981)
- Lüküs Hayat (1985, 30 yıl aralıksız sahnelendi)
- Hisseli Harikalar Kumpanyası
- Şen Sazın Bülbülleri
- Bit Yeniği
- Yaygara 70 (Cemal Reşit Rey ile)
- Almanya'dan Bir Yar Gelir
- Altın Yumruk
- Amphitryon 2000
- Arapsaçı
- Ayı Masalı
- Beş Parmak
- Beşten Yediye
- Bin Yıl Önce Bin Yıl Sonra
- Bir Kış Masalı
- Bir Kış Öyküsü (Buzlar Çözülmeden)
- Bu Filmi Görmüştüm
- Bu Oyun Başka Oyun
- Çikolata Asker
- Çılgın Sonbahar
- Dün Gece Yolda Giderken Çok Komik Bir Şey Oldu
- Elden Ele
- Evimizdeki Hayat
- Gençliğin Tatlı Sesi
- Gigi
- Günaydın Mr. Weill
- Hastalık Hastası
- İkinin Biri
- Kantocu
- Kare As
- Karma Karışık
- Kaç Baba Kaç
- Komik Para
- Müfettiş
- Muhteşem İkili
- Nerdeyse Kadın
- Nice Yıllara
- Onlar Ermiş Muradına
- Paramparça
- Ağa ile Uşağı Matti
- Sevgilime Göz Kulak Ol
- Sözde Melekler
- Şahane Düğün
- Yukarıda Biri mi Var
- Zafer Madalyası
- Kibarlık Budalası (2009'da da oynadı)
2. Tiyatro Oyunları (Oyunculuk)
Bazı oyunlarda hem yönetmen hem oyuncu olarak yer aldı. Öne çıkan rolleri:
- Sokak Kızı Irma (1961, Gülriz Sururi ile)
- Lüküs Hayat (1985)
- Kibarlık Budalası (2009-2019, Monsieur Jourdain rolü, 600 kez sahnelendi)
- Bit Yeniği
- Şahane Züğürtler
- Yaygara 70
- Müfettiş (2015 civarı başrol)
3. Sinema Filmleri (Yönetmenlik)
- Güzel Bir Gün İçin (1965/1967)
- Bozuk Düzen (1966)
4. Sinema Filmleri (Oyunculuk)
- Güzel Bir Gün İçin (1965)
- Hüdaverdi Pırtık (1971)
- Gırgıriye (1981)
- Düşkünüm Sana (1982)
- O Kadın (1982)
- Şahane Züğürtler (1994)
- Yeşil Işık (2001)
- Unutulmayanlar (2006)
- Hicran Sokağı (2007)
- Aşkın Halleri (2012)
- Şeytan Tüyü (2015)
- Adım Adım (2016)
- Her Şey Mümkün (2017)
- Hain (2024)
- Tete ve Masal: Rüyalar Diyarı (2025)
5. Televizyon Projeleri
- Dadı (2001-2002, Uşak Pertev rolü, en bilinen TV rolü)
- Sayın Bakanım (2004-2005)
- Çukur (2018, konuk oyuncu)
- Çeşitli programlar ve sunuculuklar: Unutulanlar, Anılarla Söyleşi, Kamera Arkası, Popstar Türkiye, Haftanın Sohbeti (TRT, 1981)
6. Diğer Projeler
- Kitaplar (Otobiyografik ve oyun yazarlığı): Sürç-ü Lisan Ettikse, Antrakt, İkinci Perde, Nerede Kalmıştık; ayrıca 12 tiyatro oyunu yazdı (örneğin Kantocu).
- Belgesel: Yaparsın Şekerim (2022, kendi hayatı konu alan belgesel).
- Eğitim ve Danışmanlık: Afife Tiyatro Ödülleri'nin fikir babası ve sanat danışmanı, Dormen Akademi onursal başkanı, Sahne Tozu Tiyatrosu sanat danışmanı.
